به نام خدا

جزوه فنون مذاکره و ارتباط موثربین الملل

 

مقدمه :

اولین مخلوق خداوند به بیان انجیل:”کلمه” است، قران نیز این مفهوم را تائید نموده و با بیان اهمیت بیان و کلام اساس خلقت خداوندی را دو حرف ” کن” می داند چنانکه می فرماید خداوند برای آفرینش مخلوقات می فرماید: کن: یعنی:”باش” و آنگاه می باشد”فیکون” رستگاری نیز مرهون گفتن کلمات است چنان که می فرماید: قولوا لا اله الا الله تفلحوا پس می توان نتیجه گرفت کلام و بیان بسیار مهم و زیر بنائی بوده و نحوه استفاده از آن است که می تواند موجب بروز هر نوع تغییری شود. آنچنان که ارتباطات که خود به منشاء قدرت در هزاره سوم تعبیر گردیده است حاصل نمی گردد مگر به واسطه کلام و نحوه استفاده صحیح از آن

در اهمیت بیان:

با استناد به آیات و روایات و احادیث معتبر در دین اسلام و سایر ادیان می توان دریافت اولین مخلوق خداوند در آغاز خلقت که بی شک مهمترین مخلوق اونیز بوده و به واسطه آن سایر مخلوقات آفریده شده اند کلام بوده است انجیل در اولین آیه خود به این مهم پرداخته است

اصول ارتباط و مذاکره:

یک مذاکره و ارتباط موثر شامل پنج مرحله است که از آن به پرواز یک پرنده تعبیر گردیده است. چنانکه می گویند یک مذاکره خوب و موفق همچون پرنده ای است که در آشیانه خود به خوبی جای گرفته( پیش از آغاز) آنگاه در مرحله دوم پرواز کرده و اوج می گیرد(آغاز)سپس به پرواز خود در اوج ادامه می دهد(بدنه) و آنگاه بتدریج فرود آمده(پایان) و در آشیانه خویش می نشیند(پس از پایان) بنا بر این همه این پنج مرحله مهم و اساسی بوده و در خور تاملند.

                                                                         بدنه

 

 

                                     پایان

                                                                                              آغاز

       پس از پایان                                                                                             پیش از آغاز      

 

پیش از آغاز:

پیش از آغاز مذاکره عواملی چند برای تضمین توفیق مذاکره باید مورد عنایت واقع گردند که عبارتند از:

  • تنفس صحیح: در یک مذاکره تنفس نقش مهمی داشته و در صورت وجود رسیدن اکسیژن مناسب به مغز مذاکره کنند ه می تواند کارآئی بیشتری داشته باشد. اساسا دو نوع تنفس وجود دارد که عبارتند از تنفس ششی و دیافراگمی، در تنفس ششی که هنگام تنفس شکم متسع می گردد از همه ظرفیت شش استفاده نشده و همواره بخشی از فضای شش خالی می ماند در نتیجه میزان اکسیژنی که به بدن می رسد کمتر و کارآئی مغز پائین تر می باشد و حال آنکه در تنفس دیافراگمی این پرده دیافراگم حد فاصل قفسه سینه با امعاء و احشاء است که متسع شده و علامت آن نیز بالا پائین رفتن شانه ها در هنگام تنفس است و این نوع تنفس موجب پر شدن همه ظرفیت ریتین گردیده و اکسیژن فراوان تری به بدن و تبعا مغز می رساند و لذا کارآئی مغز و آنچه مربوط به مغز است نظیر تکلم و حافظه و غیره را افزایش می دهد.
  • ریلکسیشن: آزاد سازی عضلات از کشش و فشار و ایجاد آرامش نسبی در اندام و اعضای بدن پر نبودن معده و گرسنه نبودن ، نداشتن احساس دفع و خالی بودن مثانه ، نبودن صدا یا تصاویر مزاحم وآزار دهنده عدم خستگی و خواب آلودگی ، غمگین،هیجان زده و عصبانی نبودن از عوامل آرامش و ریلکسیشن است که باید پیش از مذاکره و ارتباط به آن توجه شود.
  • اعتماد به نفس: پیش از آغاز مذاکره برخورداری از اعتماد به نفس کافی بسیار مهم و تضمین کننده موفقیت است. اما این اعتماد به نفس خود نیازمند عواملی چنداست که عبارتند از:

الف) دستها: قراردادن دستها بخصوص کف دستها در تماس با اشیا یا با یکدیگر موجب افزایش اعتماد به نفس است.چرا که کف دستها فضای الکتریکی وسیعی در همونکلوس را به خود اختصاص داده و پایانه های عصبی موجود در کف دستها پیام رسان اعتماد به نفس و احساس تعلیق در مغز می باشند.

ب) چشمها: نگاه کردن به چشمهای دیگران پیش از آغاز ارتباط موجب افزایش اعتماد به نفس و تقسیم نگاه در حین مذاکره می گردد

ج) ظاهر : مرتب بودن ظاهر شما از نظر خود شما بسیار مهم و اساسی است و کمترین شکی در ظاهرتان می تواند موجب فروپاشی اعتماد به نفس باشد بنابر این حتما قبل از شروع مذاکره به ظاهر خود توجه وافر داشته و با استعمال عطر یا مواد خوشبو کننده و اصلاح و شستشوی صورت موجب افزایش طراوت و احساس اعتماد به نفس در خود گردید.

د) آگاهیها: آگاهیهای شما یا در بستر حافظه شما قرار دارند و یا ناشی از شعور و اندیشه و تفکر شما هستند.

آن دسته از اطلاعات و آگاهیهائی که بر حافظه شما نقش بسته اند فاقد اصالت و ارزش بوده و به سرعت می توانند شما را تنها بگذارند و حال آنکه اطلاعات موجود در شعور شما که ناشی از درک و منطق شماست پایدار بوده و همواره قابل دسترسی می باشند.

  • زبان تن: نوع نگاه ، روش دست دادن ، نوع حرکت ، زاویه ایستادن نسبت به طرف مقابل، و دهها حالت دیگر که بعضا ریشه در آداب معاشرت نیز دارند زبان تن نامیده می شوند و پیش از آغاز مذاکره بر طرف مقابل اثر می گذارند.

آغاز مذاکره:

مهمترین بخش هر ارتباطی آغاز آن است، آغاز ارتباط و مذاکره و سخن چنان حائز اهمیت است که اندیشمندان علم ارتباطات معتقدند آغاز ارتباط رقم زننده انجام آن است و پنج دقیقه اول سخن به عنوان مهمترین بخش آن تعیین کننده سرنوشت ارتباط است.به همین جهت راههای مختلفی برای آغاز ارتباط پیشنهاد گردیده است که اهم آن عبارت است از:

  • استفاده از علامت سئوال یا راز: یکی از روشهای خوب برای همراهی دادن ذهن مخاطبین با خود ایجاد علامت سئوال یا راز است. تقریبا همه افراد نسبت به راز حساسند و ایجاد علامت سئوال در ذهن مخاطب همواره باعث می شود تا وی به مذاکرات توجه بیشتری نشان داده و انرژی لازم را به خرج دهد.
  • استفاده از بدیهیات: به ویژه در مذاکراتی که طرف مقابل چندان با شما موافق نیست و احیانا در برابر شما گارد گرفته است بهترین روش مدیریت ذهن مخاطب و گرفتن پاسخهای بلی بلی از وی است. این قبیل پاسخها می توانند به عنوان پوئنی مثبت و امتیاز برای شما در مذاکره کارآئی داشته باشند.
  • استفاده ازطنز: بنابر آمار اتخاذ شده توسط یکی از موسسات آمارگیری در ایالات متحده محبوب ترین افراد در بین جامعه کمدینها هستند. این نتیجه که قابل تعمیم به سراسر جهان است بیانگر این نکته است که در صورت استفاده از طنز در آغاز مذاکره محبوبیت به دست می آورید. هر چند که این محبوبیت خود می تواند از یکسو نقطه ضعفی برای مذاکرات شما محسوب گردد.

بدنه مذاکره:

دربدنه مذاکره نیز رعایت اصولی چند حائز اهمیت است که عبارتند از:

  • مدیریت مذاکره: مهمترین اصل مدیریت و به عبارتی جوهر مدیریت عبارت است از پاداش ودر یک مذاکره مهمترین سئوال یا سئوال طلائی این است که : ” او از اینکه اینکار را برای من انجام دهد چه نفعی می برد؟ وچه پاداشی دریافت می کند؟”

بدیهی است به این پرسش به دو شکل عمومی و اختصاصی می توان پاسخ داد در شکل عمومی ویژگیهای فردی افراد یا به عبارتی ” من درونی” هر شخص مهمترین مسئله هر فرد محسوب می گردد خصوصیاتی همچون نام و نام خانوادگی یا تاریخ تولد یا شماره شناسنامه و غیره جزو سئوالهای طلائی مدیریت محسوب می گردند .

اما در شکل اختصاصی باید تستهائی اخذ گردد که به واسطه انجام آن بتوان به ویژگیها و خلقیات و روحیات افراد پی برد . لذا ذیلا بخشی از این تستها یا آزمونها ذکر می گردد:

آزمونهای انسان شناسی عملی:

انسان شناسی از دیدگاه نهج‌البلاغه :

امیرالمومنین حضرت علی علیه‌السلام در خطبه ۲۳۴ نهج‌البلاغه بابیان دلیل تفاوت صورت و سیرت آدمیان و اشاره به تاثیر نحوه آفرینش انسان‌ها و اشاره به تاثیر وراثت و محیط در شکل‌گیری شخصیت افراد به بیان تاثیر ویژگی‌های ظاهری بر شخصیت‌ها و خلق‌های روانی افراد می‌پردازند. لذا ترجمه فارسی این خطبه عیناً نقل می‌گردد:

امیرالمومنین حضرت علی علیه‌السلام فرمودند:

“اختلاف تضاد ظاهری و باطنی آدمیان ، به دلیل سرشت و فطرت و نطفه آنان است . زمین و خاک شور و شیرین و سفت و سست در سازندگی آنان سهیم است . از این رو مردم به دلیل نزدیک بودن به هم و زیستن در یک قطعه خاک ویادوری از هم و زندگی کردن در قطعه خاک‌های جدا از هم سرشت و فطرتشان با هم متحد یا مختلف می‌گردد. بنابراین در میان مردم

زیبا روی کم‌خرد و سرو قد دون همت و نیکوکار زشترو و کوتاه قامت دوراندیش و پاک طبع نیک کردار و سرگشته دل پریشان عقل و خوش بیان قوی‌القلب بسیار دیده‌می‌شود.”

  • تغییر در ریتم و تن و ضرب آهنگ:

یکی دیگر از بخشهای مهم در بدنه مذاکره تغییر در ریتم و ضرباهنگ و موضوع مذاکره است. فراموش نکنیم که گوش و حواس و مغز ما نیز همچون بینی و سایر حواس به سرعت خسته شده و تنوع می طلبند پس برای اینکه روند مذاکره همواره زنده و تازه باقی بماند و طراوت خود را از دست ندهد باید هر از چند گاهی موضوع صحبت را تغییر داد و یا ریتم و تن صدا را نیز عوض کرد تا با اینکار گوش مخاطب نوازش داده شده و شما جذابیت خود را از دست ندهید

  • جذابیت: از دیگر عوامل مهم در مذاکره حفظ جذابیت مذاکره است به نحوی که باید اصول جذابیت در ارتباط را رعایت نمود.

مهمترین اصول جذابیت را می توان به شرح ذیل بر شمرد:

انرژیک بودن: به این معنا که به گفته خویش باور داشته و آن را با حرارت و با انرژی بیان نمائیم

توجه به تفاوتهای کلامی و رفتاری زن و مرد: به نحوی که باید به نکات اساسی برای مردها مثل حفظ غرور و مبارزه طلبی آنها توجه کرد در حالی که ویژگیهای اصلی زنها متفاوت بوده و خوب گوش کردن و ابراز همدردی و تکیه گاه بودن می تواند برای آنان جذاب باشد.

نظم: منظم بودن به معنای قراردادن هر چیز در جایگاه خود است و این مفهوم عدالت نیز هست بنابر این نظم شما را عادل می کند و عدالت پایدار و جذاب است.

وسایل ارتباط جمعی:

در جهان رو به رشدو در عصر ارتباطات که فاصله ها اندک شده و سرعت بسیار گردیده است. فاصله شما با هر نقطه از جهان تنها یک کلیک گردیده و در کسری از ثانیه می توانید در اکناف عالم سیر کنید. دسترسی به هر واژه و اطلاعاتی چنان سهل و ممکن است که شما می توانید پاسخ های متعدد هر سئوالی را در رسانه ها به سادگی بیابید.

واقعیت این است که در عصر ارتباطات یا سایبرنتیک[۱] چنان بمباران اطلاعات بر ذهن و روح و روان ما فراوان است که بر خلاف اعصار گذشته نه از فقر آگاهی که از فراوانی افراطی آن گاه به خطا و چالش کشیده می شویم.

رسانه ها تنوع و تکثر یافته و در همه شئون زندگی رسوخ پیدا نموده اند. و البته محمل تمامی آگاهیها وسایل ارتباطی بوده و وسایل ارتباط جمعی نیز بخش عمده ای از این وسایل ارتباطی را تشکیل می دهند. از این رو شناخت ارتباط و وسایل ارتباطی به ویژه وسایل ارتباط جمعی از ضروریات عصر کنونی محسوب می گردد.

ارتباط چیست؟

ارتباطات در زبان انگلیسی دارای سه واژه مجزا به شرح ذیل است که البته هر کدام نیز مفهوم اختصاصی خود را دارند:

ارتباط به شکل ارتباط افراد با یکدیگرCommunication

ارتباط به شکل ارتباط افراد یا گروههای انسانیRelation

ارتباط به صورت ربط بین امورConnection

اما در زبان فارسی ما از کلمه ارتباط به هر سه منظور فوق استفاده می کنیم و مرادمان از ارتباط ” ایجاد تماس معنا دار بین دو یا چند موجود اعم از جاندار یا غیر جاندار است که به واسطه یکی از پنج حس آشکار می گردد.”

اما تعاریف دیگری نیز از ارتباط مطرح گردیده است که عبارتند از:

ادوین امریE.Emery معتقد است:”ارتباطات عبارت است از فن انتقال اطلاعات ، افکار ورفتارهای انسانی از یک شخص به شخص دیگر.”

 

لاندربرگ،شراگ و لارسن ارتباط را” انتقال معانی یا پیام از طریق سمبلها یا نمادها” می دانند.

در تعریفی دیگر:” ارتباط را می توان جریانی دانست که طی آن دو یا چند نفر به تبادل افکار نظریات و احساسات خود از طریق پیامهائی که معنایش برای همگان یکسان است می پردازند.”

چارلز کولی:”ارتباط را مکانیسمی می داند که از خلال آن روابط انسانها برقرار شده و بسط می یابد.”

زمینه های ارتباط جمعی:

عصر حاضر عصر ارتباطات است و در این عصر جهان به واسطه توسعه ارتباطات کوچک شده و فرهنگها روز به روز به یکدیگر نزدیکتر می گردند.

وسایل ارتباط جمعی ابزاری خنثی و بی طرف نبوده و علیرغم رسالت بیطرفانه خویش معمولا جهت دار بوده و از این حیث در پیدائی سمبلهای تازه و تکوین فرهنگی جهان ، تغییر در رفتار و خلق و خوی انسانها و بالاخره ارتباط ملل با یکدیگر سهیمند

بنابر این میزان تحرک وسایل ارتباط جمعی و سهم آن در این تکوین و تحول فرهنگ جهانی و نزدیک نمودن ملل و فرهنگها به یکدیگر زمینه ارتباط جمعی خوانده می شود.

ویژگیهای اساسی وسایل ارتباط جمعی:

از آنجائی که وسایل ارتباط جمعی با توجه به محدودیتها و قابلیتهای خویش وظیفه دارند از میان اقیانوس اطلاعات و اخبارکه روزانه در سراسر گیتی وجود دارد به صورت مشخص و گزینش شده برخی از دادهها را که مهمتر تشخیص داده و یا با منویات خویش منطبق تر می دانند را انتخاب و انتقال دارند لذا می توان مهمترین ویژگی این قبیل وسائل را گزینش و انتخاب نامید.

کورت لوین Kurt Lewin(1947-1890)وسائل ارتباط جمعی را به دروازه بانان ارتباطات تعبیر نموده و معتقد است این دروازه بانان در سراسر شبکه های خبری جای دارند و به عنوان خبرنگار باید تصمیم بگیرند تا چه خبر یا چه زاویه ای از یک خبر را مخابره نمایند. در حقیقت وظیفه این دروازه بانان خبری گزینش          

اخبار و اطلاعات است تا کدام قسمت را متبلور نموده و کدام بخش را کم اهمیت تر جلوه دهند.

یکی دیگر از ویژگیهای مهم وسائل ارتباط جمعی فرا گیر بودن آن است. این وسائل در دسترس همگان بوده و آحاد افراد جامعه می توانند از آن بهره مند گردند . به نحوی که اختلاف طبقاتی و سطح دانش در بهره مندی از این قبیل وسائل موثر نبوده و اکثریت افراد جامعه به آن دسترسی مستمر دارند.

معیارهای گزینش:

اربابان رسانه ها چگونه تشخیص می دهند که از بین خیل اخبار تولیدی کدام خبر یا مطلب باید گزینش شده و به سمع و نظر جامعه رسانده شود؟ و در واقع معیارهای گزینش چیست؟

حقیقت این است که معیارهای گزینش در جوامع مختلف گوناگونند.

الف) جامعه حسی: در این جوامع ارضای غرائز و احساسات و گاه عواطف اهمیت بیشتری داشته و هر آنچه به عواطف و احساسات و غرائز بشری مربوط باشد گزینش و منتشر می گردد.

ب) جامعه ایدئولوژیک: در این جوامع کمتر به مصالح مادی و آنی پرداخته شده و مصالح ایدئولوژیک و عقیدتی بر مصالح و منافع مادی ترجیح داده شده و آنچه گزینش می شود تحت تاثیر تفکرات ایدئولوژیک است.

ج) جامعه فرد گرا: در چنین جامعه ای منافع فردی افراد همچون مالکیت مورد عنایت بیشتری واقع گردیده و رسانه ها در جهت ترویج هر چه بیشتر مالکیت فردی و حفظ حرمت اشخاص به گزینش می پردازند.

د) جامعه جمع گرا:در این جوامع که تشابهات زیادی با جامعه ایدئولوژیک دارند منافع جمع و منافع اجتماع رجحان داده شده و اولویت با اجتماع و دولت به نمایندگی از اجتماع می باشد.

مدلهای ارتباطی:

مدل ارتباطی یک نمونه کوچک و شبیه سازی[۲] شده از جهان واقعی است . بهترین روش ارائه مفاهیمی انتزاعی همچون ارتباطات ارائه الگوها(Modeling) به روش تجسمی(Visual) می باشد . از این رو در علم ارتباطات مدلهای گوناگونی طراحی و تعریف گردیده اند.

” هسیو ” و ” کلیور” Hsiao & Cleaver مدلها را به سه دسته اصلی تقسیم نموده اند که عبارتند از:

مدلهای فیزیکی: مدلهای عینی و قابل لمس که       تمثیلی: اندازه کوچک شده شیئی(ماکت)

خود به دو دسته تقسیم می شوند                     ترسیمی: تصویر فنی یا نقشه ترسیمی

 

مدلهای ذهنی:تصویر ذهنی از یک شیئی یا پدیده مثلا تصویر ذهنی افراد از کره زمین یا جهان آخرت

 

مدلهای نمادین:مدلهائی که با جایگزین نمودن       کلامی: از طریق کلام بیان می شود مثلا

نماد یا سمبلهائی تصویر روشنتری از آن پدید             شوخی یخ

می آورند و خود به دو دسته تقسم می شوند:       ریاضی: از طریق فرمول و سمبلهای

                                                                                ریاضی مطرح می شود مثلا ۲/۳

عملکرد مدلها:

هر مدلی یک نحوه عمل داشته و بر این اساس بر مخاطب اثر می گذارد . لذا بر اساس نحوه عمل مدل می توان عملکرد مدلها را به دو دسته تقسیم نمود:

  • توصیفی
  • هنجاری

عملکرد توصیفی: مدلی است که بدون هیچگونه دخل و تصرف و یا تفسیری عینا واقعه ای را در اشلی کوچکتر ( به صورت مدل) به تصویر می کشد مثلا نقشه های جغرافیائی چنین عملکردی دارند

عملکرد هنجاری: مدلهائی که بر اساس عملکرد هنجاری عمل می کنند بر خلاف عملکردهای توصیفی نه تنها به تفسیر نمونه واقعی خویش می پردازند بلکه پیش بینیهائی نیز از آینده آن ارائه می دهند. نقشه های هواشناسی نمونه خوبی از این نوع عملکردند.

بخشهای مختلف یک ارتباط:

 

 

کانال

گیرنده پیام       رمز گشا       پیــــــــــــــــــــــــام        رمز گذار   فرستنده پیام

 

 

 

 

اختلالات

 

 

باز خور

 

فرستنده پیام بر اساس محیط پیرامون خود و اطلاعات و آگاهیهای خویش ابتدا محتوای مقصود خویش را در ذهن خود شکل داده و تاثیر احتمالی آن را بر مخاطب تخمین زده آنگاه پیام خود را با استفاده از ابزار مناسب پس از رمز کذاری به شکل دیداری، گفتاری، نوشتاری یا حرکتی در یک کانال مشخص سیگنالی یا صوتی یا بصری به گیرنده پیام ارسال می نماید تا وی پس از رمز گشائی پیام را دریافت کند. هر چند که در تمام این مراحل می توان اختلالاتی را متصور بود که ممکن است محتوای پیام را تغییر دهند اما مسئله اصلی این است که گیرنده بر اساس محیط پیرامون و آگاهیها و اطلاعات خویش چه مقدار تحت تاثیر پیام قرار گیرد.

وسائل ارتباط جمعی و سیاست حکومتها:

وسعت برد وسایل ارتباط جمعی موجب گردیده است . تا مفهوم مرز دستخوش چالش گردیده و حاکمیت دولتها از این حیث به خطر افتد . چرا که تقریبا هیچ حکومتی قادر نیست در برابر سیل اطلاعات و امواجی که از طریق رسانه ها وارد کشور می شوند و یا حتی در داخل کشور تولید می گردند مقاومت نماید. هر چند که همواره دولتها چه در حکومتهای دموکراتیک و ه در حکومتهای دیکتاتوری مایل به کنترل این رسانه های و اطلاعات هستند لیکن با رونق وسایلی نظیر اینترنت و یا شبکه های تلوزیونی ماهواره ای . توفیق دولتها در انجام این کنترل روز به روز ضعیف تر می گردد.

اما در این زمینه دو روش اصلی قابل تاملند:

در حکومتهای دیکتاتوری: مطلقا و مستقیما با دخالت دولت و استفاده از قوای قهریه استفاده از وسایل ارتباط جمعی ممنوع و یا محدود می گردد. به نحوی که استفاده از برخی از این وسایل جرم تلقی شده و استفاده کننده مجرم به حساب می آید. بدیهی است مشروعیت این روش کم رنگ بوده و تنها با استفاده از روشهای ایدئولوژیک می توان به این روش تا حدودی مشروعیت و مقبولیت بخشید.

در حکومتهای آزاد و دموکراتیک: در این قبیل حکومتها نیز دولت همواره تمایل دارد وسایل ارتباط جمعی را به عنوان منبع قدرت در اختیار داشته باشد و مانع از برخورد افراد جامعه با افکار مقابل دولت گردد اما چون مستقیما و با قوای قهریه نمی تواند استفاده از وسایل ارتباط جمعی را محدود نماید . سعی می کند با استفاده از توانائی و قدرت خویش دست به ایجاد شبکه های ارتباط جمعی قدرتمند دولتی نظیر شبکه های رادیو تلوزیونی و یا نشریات دولتی نماید تا بتواند تاثیر وسایل ارتباط جمعی کوچک مخالف خویش را محدود نماید. از این جمله می توان شبکه فاکس نیوز امریکا را مثال زد که وابسته به پنتاگون( وزارت دفاع) ایالات متحده بوده و با پوشش خبری فراگیر و وسیع و حتی گاه پوشش انحصاری برخی اخبار نظیر حمله امریکا به عراق افکار عمومی را در جهت اهداف خود هدایت نماید.

وسایل ارتباط جمعی و آثار اجتماعی آن:

واقعیت این است که وسایل ارتباط جمعی چنان نیرومند و تاثیر گذارند که می توانند در جامعه موج ایجاد نموده و یا حتی موجب تغییر و تحول در حکومتها و تصمیم گیریها گردند . گاه یک فیلم یا سریال و یا یک تفسیر خبری می تواند بر تصمیم گیری های ملی و یا حتی استراتژیهای بلند مدت یک کشور تاثیر بگذارد . مثلا در دولت رونالد ریگان در ایالات متحده امریکا به پیشنهاد رئیس جمهور کنگره طرح و استراتژی جنگ ستارگان را به تصویب رساند که خود بی تاثیر از فیلم جنگ ستارگان جرج لوکاس نبود.

برخی معتقدند وسایل ارتباط جمعی از آنچنان قدرتی برخوردارند که می توانند. نسلی تازه از انسانها پدید آورند که با نسلهای پیشین بسیار متفاوت باشد.

چنانکه نسلهای جوانتر که نسبت به نسلهای گذشته بیشتر با وسایل ارتباط جمعی در تماس بوده اند نسبت به نسلهای قبل با هوش تر بوده و با سرعت بیشتری به رشد و بلوغ فکری می رسند. نسل موجود حتی در ایام فراغت و استراحت در حال دریافت اطلاعات بوده و در شبانه روز از طریق انواع وسایل و رسانه های ارتباط جمعی تحت بمباران اطلاعاتی واقع می گردند.دکتر گوبلزرئیس تشکیلات تبلیغاتی حکومت هیتلر که از او به عنوان نابغه تبلیغات و جنگ روانی یاد می گردد به ارزش رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی در طول جنگ جهانی دوم پی برد و با استفاده از رادیو و سینما توانست به اهداف مهمی دست یابد. استالین نقطه مقابل وی نیز به اهمیت رسانه ها پی برده بود و جمله معروفی از وی منقول است که گفته است:” سینما را به دست من دهید تا دنیا را بگیرم” هر چند که استالین و اخلاف او در حکومت کمونیستی شوروی سابق هر گز نتوانستند سینما را فتح کنند و جهان را به این واسطه تسخیر نمایند . اما امریکا به وسیله هالیود به این مهم دست یافت و توانست جهان را با استفاده از این ابزار امریکائی نماید و فرهنگ و زندگی امریکائی را به عنوان یک زندگی آرمانی در ذهن نسلها نهادینه نماید.

اندیشه های ارتباط اجتماعی:

الف) مارشال مک لوهان:

 

مک لوهان کانادائی با ارائه نظریه امتداد معتقد است: ” هر وسیله ارتباطی امتداد یکی از حواس انسان است.”بعنوان مثال خط امتداد چشمو رادیو امتداد شنوائی البته صرفا این ویژگی

خاص وسایل ارتباط جمعی نبوده و همه وسایل و مصنوعات ساخت بشر را در بر می گیرد مثلا چرخ می تواند امتداد پا باشد.ولباس امتداد پوست

مک لوهان ارتباط را واجد اصالت دانسته و مبنای تحول و تطورات تاریخی می داند وی تاریخ بشر را از روزنه اندیشه اصالت ارتباطات واجد سه مرحله می داند که عبارتند از:

  • دوران تمدن باستان بدون خط:در این دوره قبیله اول انسانی متشکل از انسانهای شفاهی تنها با استفاده از گوش و بیان خود منویات خویش را منتقل می نمود.
  • دوران تمدن دارای خط بصری:در این دوران با کشف کتابت ارتباطات دستخوش تحول و جهش می گردد. و دستاوردهای بشری محفوظ می مانند
  • دوران مبتنی بر وسایل ارتباطی الکترونیکی:وسایل ارتباطی جدید به شکلی پیشرفته تر امتداد چشم و گوشند و ویژگی مهم آن امکان اتقال حجم وسیع اطلاعات است.

مک لوهان وسایل ارتباطی را به وسایل ارتباطی سرد و گرم تقسیم می کند و معتقد است: وسایل ارتباطی که موجب مشارکت هر چه بیشتر مردم می گردند مثل جلسات ورک شاپ یا سمینارها وسایل ارتباطی سر هستند در حالی که جلسات سخنرانی که در آن یک نفر سخنرانی کرده و دیگران فقط شنونده اند و مشارکتی ندارند وسایل ارتباطی گرم به حساب می آیند.

مک لوهان با بیان تئوری محیط و ضد محیط معتقد است : انسان تا زمانی که در یک محیط ارتباطی مشخص باشد تحت تاثیر ارتباطات و روابط موجود فکر محدود ، محیطی و تک بعدی دارد که مانع از رشد و نگرش همه جانبه وی شده و همه چیز را از روزنه محیطی خویش می بیند. آنچه که ما در علوم تجربی به عنوان آنتروپومورفیسم می شناسیم. امتداد همین نظریه است . طبیعی دانها معتقدند در علوم زیستی انسان دچار انسان پنداری همه موجودات شده و تصور می کند سایر موجودات نیز همچون او فکر می کنند .حتی انسان نسبت به سایر هم نوعان خود نیز همینطور است مثلا هر گاه سردمان می شود فکر می کنیم همه سردشان شده است. مک لوهان خیاطی را مثال می زند که به دیدار پاپ رفت و پس از بازگشت در پاسخ به این پرسش که پاپ را چطور دیدی تحت تاثیر اثرات محیطی خود( شغل خویش) گفت: اندازه لباسش شماره فلان بود و یا مثلا دکمه هایش چگونه بود.

مک لوهان معتقد است برای از بین بردن تاثیرات بد اثر محیطی باید از محیط ارتباطی انحصاری خارج گردیده و از زاویه و یا حتی زوایای دیگری مسئله را دید و همه دیدگاهها را مثل قطعات موزائیک کنار هم چید تا بتوان به نتیجه علمی متقن دست یافت . در این روش که منطق موزائیکی نامیده می شود مسائل از زاویه ای دید متفاوت دیده می شوند.

ب) دیوید رایزمن:

دیوید رایزمن نیز از اندیشمندان علوم ارتباطات است که تمدن بشری را با دیدگاه ارتباط محوری به سه بخش تقسیم می نماید.

  • دوران اول ( دوران انسان، سنت راهبر): در این دوران که بشر در ابتدای تکامل تاریخی خویش قرار دارد سنتها اهمیت داشته و شکستن سنتهائی که سینه به سینه منتقل گردیده اند و مقدس محسوب می گردندگناه و جرم به حساب می آید.
  • دوران دوم( دوران درون راهبر): در این دوران بشر از سنتها فاصله می گیرد و سنتها تقدس و اهمیت سابق خویش را از دست می دهند. این دوران مساعد برای تبلور فرد گرائی بوده و هر کس راه خویش را جداگانه تعیین می کند.
  • دوران سوم( دگر راهبر): رایزمن معتقد است در این دوران با ظهور و توسعه وسایل ارتباط جمعی ، این رسانه ها هستند که خط مشی و الگوی زندگی افراد را تعیین می کنند. در این دوران که وی آن را دوران انبوه تنها نامیده است. انسان در بین جمع همنوعان خود که بسیار زیاد و بیشمارند تنها بوده و تنها وسایل ارتباط جمعی هستند که این تنهائی را پر کرده و تنها همدم انسان می شود.

نکات مهم در ارتباط موثر:

موضوع ارتباطات در ابعاد زیر مطرح می شود:

       الف – ارتباط انسان با خود

        ب – ارتباط انسان با خدا

        ج – ارتباط انسان با عالم

        د – ارتباط انسان با انسانهای دیگر

۲- درک این نکته بسیار مهم است که برای بهبود روابط با انسان ها باید هر انسانی رابطه اش را با خدا و خود و محیط اطرافش تعریف کند و به بهبود آن بپردازد.

۳- انسان در این عالم باید بتواند انگیزه و رسالتی را کشف کند:

     افحسبتم انا خلقناکم عبثا      ایحسب الانسان ان فتیرک سوی

آیا پنداشته اید ما شما را عبث و بیهوده آفریده ایم.

آیافکر می کنید انسان به حال خودش رها می شود؟ (قرآن مجید)

۴-رابطه انسان با عالم باید بر اساس درک پیام ها و کسب تجربیات حاصل از دریافت آن باشد.

۵- رابطه انسان با عالم بر اساس زیبایی شناسی شکل می گیرد.

۶- رابطه انسان با عالم بر اساس باور نظام حکیمانه الهی شکل می گیرد.

۷- رابطه انسان با عالم بر اساس کشف مدلهای هماهنگ  در این عالم و رسیدن به نظریات وحدت صورت می گیرد.

۸- رابطه انسان با طبیعت باید رابطه ای عالی باشد، باید به آن اعتماد کرد.

    این همه نقش عجب بر درودیوار وجود        هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

۹- رابطه انسان و طبیعت باید بر اساس این قاعده باشد که آنچه در این عالم وجود دارد مظهر عظمت خداست و ما در قبال آن مسوولیت داریم.

    ابروباد ومه وخورشید وفلک در کارند        تا تونانی به کف آری وبه غفلت نخوری

    همه از بهر تو سرگشنه و فرمانبردار         شرط انصاف نباشد که  تو فرمان نبری

۱۰- حرکت انسان باید هم جهت با انرژی کائنات و همسو با آن باشد.

۱۱- هر کاری که انجام می دهیم در نظام طبیعت تاثیر می گذارد.

۱۲- گناه روند حرکت نظامی طبیعت را کند می کند چون بر خلاف فطرت طبیعت است.

۱۳- رابطه انسان با خودش باید بر اساس صداقت و پذیرش عیوب خود طرح شود.

۱۴- اگر با خودمان رو راست باشیم با دیگران هم رو راست خواهیم بود.

۱۵- خود پذیری مثبت و احساس خود ارزشمندی مثبت با خود خواهی فرق دارد.

۱۶- از بین بردن کمبودها باعث افزایش اعتماد به نفس می شود.

۱۷- اگر بخواهیم خودمان را اثبات کنیم نشان ضعف ماست.

۱۸- دیگران را تحقیر کردن نشان از رابطه ای ضعیف با خودمان دارد.

۱۹- بهانه گیری ها و سخت گیری های و تعصب های بیجا از عقده های حکایت می کنند که درون ما شکل گرفته است.

۲۰- تراز کنگره عرش می زنند صفیر       ندانست که درین دامگه چه افتاده است

۲۱- اگر قدر خودتان را بدانید قدر دیگران را هم خواهید دانست.

۲۲- بزرگترین کمک ما به دیگران این است که به آنها کمک کنیم به خودشان کمک کنند.

۲۳- ما باید این خود گم کرده را پیدا کنیم. (امام خمینی)

۲۴- خود شناسی با فضیلت ترین و پر منفعت ترین شناخت هاست.

۲۵- ارتباط انسان با خدا باید بر اساس تسلیم و رضا مطرح شود.

۲۶- ارتباط انسان با خدا، رابطه مالک و مملوک، رابطه معبود وعبد، رابطه مرزوق و رازق، رابطه غنی و فقیر و … است.

۲۷- کیفیت رابطه انسان با خدا، خلق وخوی انسان را در برخورد با دیگران و حتی خودش تغییر می دهد.

۲۸- اگر کسی خدا را ناظر اعمال خودش بداند با نیت صحیح و شکل درست با دیگران ارتباط برقرار خواهد کرد.

۲۹- در روایت معصومین آمده است که اگر می خواهید رابطه تان را با خلق درست کنید ابتدا رابطه خود را باخدا درست کنید.

۳۰- آرامش حقیقی، آرامش کسی است که خود را به خدا تسلیم کرده است و خود را در آغوش او احساس می کند.

۳۱- بسیاری از رابطه ها که قطع می شود به دلیل عدم ایجاد نیاز است.

در رابطه با شیوه های ارتباطات موثر با دیگر انسان ها نکات زیر طرح می شود:

۱- همه کارها به نوعی ارتباط است از قبیل رفتارها- سلیقه ها- انتخاب ها و…

۲- چگونگی ارسال یک پیام در ابتدا، چگونگی دریافت آن را مشخص می کند.

۳- مهم آن موضوعی است که مخاطب شما دریافت می کند نه چیزی که شما ارسال می کنید.

۴- ارتباطات کاملاً دو طرفه می باشد.

۳۳-پیدا کردن نقاط مشترک در ایجاد یک ارتباط خیلی مهم است.

۳۴- با انسانها از چیزهایی که آنها دوست دارند، صحبت و ارتباط را آغاز کنید.

۳۵- درارتباط با انسانها فرستنده- پیام- زمینه- مجرای ارتباطی- باز خورد و گیرنده نقش دارند.

۳۶- همنوایی وهمسویی با دیگران و همگامی و با فرکانس آنها حرکت کردن خیلی مهم است.

۳۷- نیت ارتباط تاثیر زیادی در نفوذ و و صمیمیت دارد.

۳۸- بطور کلی از نظر مسوولیت پذیری نسبت به دیگران چهار نوع ارتباط وجود دارد:

           الف – بی تفاوتی نسبت به دیگران

           ب – همدردی با آنها

           ج – همدلی با آنها

           د – همراهی با آنها

۳۹ عواملی از قبیل خانواده- آموزش وپرورش- مدیریت- در بهبود ارتباطات خیلی موثر است.

۴۰-عواملی از قبیل پشتکار- آرامش- اعتماد به نفس- رضایت از خود و تقویت سلامت روانی در بهبود ارتباطات تاثیر بسیاری دارد.

۴۱- با درک قانون راه حلهای متنوع به خاطر داشته باشید در ارتباط با دیگران فقط به اجرای یک روش تکراری محکوم نیست راه حلهای بیشتری امتحان کنید.

۴۲- حتی الامکان سعی کنید عمل کنید تا عکس العمل.

۴۳- در ارتباطات با دیگران، کلمات ۷ %  ،لحن ۳۷ % و زبان تن (رفتار و عملکرد ) ۵۵ % نقش دارند.

۴۴- قضاوت در مورد دیگران ارتباط با آنها را مختل می سازد.

۴۵- هنر تفکیک در ارتباطات بسیار کاربرد دارد.

۴۶- بین عمل و عامل فرق بگذارید تا ارتباط خوبی برقرار نمایید.

۴۷- سه عامل تعمیم و حذف و تحریف را به خاطر داشته باشید.

۴۸- مهارت در استفاده از زبان بدن، راهی است بسیار سریع و موثر در بهبود ارتباطات .

۴۹- با دیگران از راهی که آنها دوست دارند ارتباط بر قرار کنید.

۵۰- ابتدا درک کنید تا سپس درک شوید.

۵۱- از سوالات باز و سوالات سقراطی و ارتباط غیر مستقیم استفاده نمایید.

۵۲-با توجه به دروازبانان ادراک با آدم ها برخورد کنید.

۵۳- نشانه های آدم های بصری- سمعی و حسی و منطقی را در نظر داشته باشید و از همان راه وارد شوید.

۵۴- برای ایجاد صمیمیت باید گوش دادن را فرا بگیرید.

۵۵- در گوش دادن عکس العمل مناسب و متناست نشان دهید.

۵۶- در گوش دادن  با مخاطب همگام و همراه شوید و با مدل او برخورد کنید.

۵۷- اندیشیدن همدلانه یکی از راههای صمیمیت است. خود را جای طرف مقابل بگذارید.

۵۸- قبل از هر اقدام یا هر صحبتی حتماً یک دقیقه فکر کنید و  هدف گذاری نمایید.

۵۹- در گوش دادن گاهی اوقات سوالاتی از گوینده بپرسید.

۶۰- بعضی اوقات قسمتی ازبحث های گوینده را به او بازگو کنید تا اطمینان حاصل کند که شما حرفهای اورا می فهمید.

۶۱- به جای نمایش احساسات، فقط آن را بیان کنید.

۶۲- حتماً از شیوه خلع سلاح استفاده کنید.

۶۳- برخی از ویژگیهای ارتباط غلط عبارتند از:

     ۱- اصرار به حق جانبی                 ۶– سرزنش                      ۱۱– توقع

     ۲– درماندگی                               ۷– انکار و عصبیت             ۱۲– پرخاشگری انفعالی

     ۳– تحقیر                                    ۸- طعنه                          ۱۳– قربانی کردن دیگران

     ۴– حالت تدافعی                          ۹– پاتک زدن                     ۱۴– رد گم کردن

     ۵– توهین                                   ۱۰– بی توجهی                ۱۵- عجله

 

۶۴- بعضی از فیلترهایی که باعث اختلال در ارتباطات می شود:

     ۱- قضاوت                                              ۶– بی توجهی

     ۲– پیش بینی عجولانه                             ۷– فشار روانی

     ۳– حواس پرتی                                       ۸– نتیجه گیری عجولانه

     ۴-با ذهنیت گوش دادن                             ۹– ذهن خوانی

     ۵– تعصب                                              ۱۰- لجاجت

 

۶۵- چهار عامل ترس و فرار و تنبلی و لجاجت عوامل هلاک کننده انسانها هستند.

۶۶- به بار کلماتی که بکار می برید حتما توجه کنید. 

۶۷- کلمات در ارتباطات حتی الامکان صریح- کوتاه- دقیق- صحیح- مؤدبانه و پر محتوا باشد.

۶۸- به قالب های ذهنی افراد نیز توجه کنید.

۶۹- با توجه به شخصیت کودک- بالغ و والد نسبت به تحلیل رفتار متقابل تمرینات خاصی انجام دهید.

۷۰- تفاوتهای زن و مرد را نیز در ارتباطات جدی بگیرید

پروتکلهای روابط بین الملل:

روابط بین الملل از یک سری الگوهائی پیروی می کند که می توانند مکتوب یا غیر مکتوب، قانون یا عرف باشند و حتی ممکن است منطقه ای یا عمومی باشند که به آن پروتکلهای بین المللی گفته می شود.

منابع اصلی این پروتکلها عبارتند از:

حقوق بین الملل:

حقوق بین الملل که خود به حقوق بین الملل عمومی و خصوصی تقسیم می گردد بر روابط بین دولتها و سازمانها و قواعد ناظر بر مرز و حاکمیت کشورها و همچنین بر روابط اشخاص حقیقی و حقوقی کشورها با یکدیگر و با دولتها نظارت دارد. مسائلی از قبیل امور خصوصی افراد همچون ازدواج، معاملات، مرگ و حتی جرائم وقتی جنبه بین المللی پیدا می کند تابع قوانین بین الملل و پروتکلهای حقوقی مربوطه می گردد.

عرف بین الملل:

برخی سنتها و عادتها که ممکن است مکتوب باشند یا نباشند در سطح داخلی و در سطوح بین الملل به صورت عرف ظاهر می گردند که در شاخه های مختلف از عرف آداب معاشرت بین الملل تا عرف دیپلماتیک را شامل می گردند.

پیمان نامه و قراردادهای بین الملل:

برخی قراردادها و قطعنامه ها و پیمان نامه های بین المللی که کشورها به صورت آزادانه به آن می پیوندند نیز منشاء پروتکلهای روابط بین الملل می گردند که به لحاظ تاثیر و حوزه اثر در حوزه حاکمیت کشورها بوده و ممکن است به روابط خصوصی فی مابین افراد به ویژه روابط بازرگانی و اقتصادی نیز تسری یابد

سازمانهای بین الملل:

برخی سازمانهای بین المللی نظیر سازمان مللWTO وWIPO و سایر سازمانها و ارگانهای بین المللی نظیر هابیتات و یونسکو ویونیسف و فائو و غیره که به صورت سازمانهای وابسته به سازمان ملل متحد و یا غیر وابسته فعالیت می کنند نیز علاوه بر ماموریت عمومی و بین دول ماموریتهای خصوصی نیز داشته و بر ارتباتط و تعامل بین افراد حقیقی و یا حقوقی خصوصی با تابعیتهای گوناگون نظارت دارند.

[۱] Cybernetic

[۲] Simulator