مقاله کشف استعداد و پرورش خلاقیت کودک و نوجوان

هر کسی را بهر کاری ساختند

ضرب المثل فارسی

تعریف انسان موفق در هزاره سوم و درعصر فشرده شدن رقابتها و تخصصی تر شدن امورچیست؟

چه کسی می تواند در زمینه شغلی و به تبع آن اقتصادی و خانوادگی آینده تضمین شده تری داشته باشد؟

در مسابقه پیشرفت و توسعه فردی برنده کیست؟

آیا می توان یک شبه ره صد ساله پیمود؟

بی گمان

استعداد افراد تحت تاثیر عواملی چون محیط، آموزش، ویژگیهای وراثتی و ژنتیکی، خانواده، دوستان، امکانات و دهها فاکتور دیگربا یکدیگر متفاوت بوده و هر فردی در زمینه ای خاص استعداد بیشتری از خودد بروز می دهد . البته این درست است که خواستن توانستن است و فرد اگر بخواهد می تواند در هر زمینه ای موفق شود. لیکن اگر همین فرد در زمینه ای که استعداد دارد تلاش کند با هزینه کمتر و صزف وقت اندک تر می تواند موفقیتهای چشمگیر تر و پایدار تری کسب کند. بدیهی است در جهانی که سرعت رقابت بالا بوده و هر چه بیشتر در حال تخصصی تر شدن است. انسان موفق انسانی است که در سن کمتری مدارج بالاتری را طی کرده باشد. فردی می تواند یک شبه ره صد ساله بپیماید که در راهی قدم بگذارد که در آن راه نیروی قدرتمندی به نام استعداد یا مزیت نسبی فردی بتواند موجب پیشرفت او گردد.

در زبان انگلیسی ضرب المثل زیبائی وجود دارد که می گوید:” Love it or leave it” یا عاشقش باش یا رهایش کن شاید منظور این ضرب المثل همین باشد که اگر در کاری مزیت نسبی نداری بهتر است رهایش کنی چرا که هیچ موفقیت چشمگیری در آن به دست نمی آوری ، امروزه سازمان تجاررت جهانی World Trade Organization(WTO)) نیز بیشترین اهمیت را برای مزیت نسبی شرکتها ، کشورها و اشخاص حقیقی یا حقوقی قائل شده است . اگرمزیت نسبی را به استعداد ترجمه کنیم یا لا اقل بخشی از مزیت نسبی را استعداد بدانیم باید فبول کنیم اگر فردی در زمینه ای استعداد داشته باشد در آن زمینه واجد مزیت نسبی بوده و بنا بر تعریف مدیریت استراتژیک عاقلانه این است که در آن زمینه وارد شود تا پیشرفت نماید. شاید یکی از مثالهای خوب در این زمینه شاعر معروف محمد حسین شهریار باشد. همه می دانیم که شهریار با قریحه و استعداد شاعری وارد دانشکده پزشکی شد و به تحصیل طب پرداخت اما به زودی دریافت که در این زمینه استعداد و علاقه ای در او نیست و با شجاعت و جسورانه پزشکی را رها کرده به شاعری پرداخت حال تصور کنید اگر او به هر دلیلی این کار را نمی کرد و اصرار داشت در زمینه ای که استعداد( مزیت نسبی) ندارد تحصیل کند. یقینا امروز اثری از نام او نبود و حدا کثر وی پزشکی گمنام بود که در ازمنه گذشته طبابت می کرد همچون بسیاری از هم دوره ای های وی اما او فرد خوش اقبال و البته جسوری بود که توانست استعداد خود را کشف کند و به شاعری بپردازد و امروز یکی از مفاخر کشور گردد. از این دست افراد در سراسر جهان بسیارند که البته اندکی از آنان با کشف استعدادشان و جسارت در تغییر رشته توانسته اند ماندگار شوند . لیکن اکثر افراد از این شانس یعنی کشف استعداد محروم مانده و اگر هم این اتفاق بیفتد دیگر دیر شده و راه بازگشتی نیست چنانکه درر ادبیات تمثیلی خود از قول سعدی داریم که: آن زمان که می توانستم نمی دانستم و حال که می دانم نمی توانم”

با این توضیح در می یابیم که جای نهادی در جامعه خالی است که بتواند با روشی علمی و عملی در سنین خردسالی چنین خدمتی را به آحاد افراد جامعه ارائه دهد و از سنین پائین بتواند با روشهائی علمی و استاندارد بر پایه روانشناسی و رغبت سنجی کودکان را استتعداد یابی نموده و آنان و خانواده آنان را به سمتی سوق دهد که کودک در آن زمینه واجد استعداد یا مزیت نسبی است.

در جهان بالغ بر شصت سال است که چنین سازمانی تحت عنوان سازمانهای سنجش استعداد یا و یا عناوین مختلف بوجود آمده و از ۳ ساالگی کودکان را استعداد یابی می نمایند شاید در این زمینه بتوان شوروی سابق را به جهت تفکر کمونیستی حاکم بر آن پیشرو دانست به نحوی که مشهور بود ژیمناست ها یا سایر ورزشکاران و مدیران یا حتی فضا نوردان شوروی سابق از کودکی مورد شناسائی قرار گرفته و تحت آموزش قرار می گیرند. در این سوی دیوار آهنین در کشورهای بلوک غرب نیز از دیر باز به این مهم اهتمام ورزیده شده و مدارس فوتبال یا حتی رقص و مدارس نظامی از کودکی به شناسائی مخاطبین مستعد خود می پردازند به نحوی که در این زمینه دهها نرم افزار و آزمون و روش استاندارد طراحی گردیده است . تا جائی که از برخی از این آزمونها در روشهای نوین تجارت الکترونیک نظیر CRM نیز بهره گرفته می شود.

در ایران موسسه مطالعه و خلاقیت کودک و نوجوان به شماره ثبت ۲۲۷۷۹ به عنوان یک موسسه خدمات پژوهشی با هدف کشف استعداد کودکان و نوجوانان ۳ تا ۱۵ ساله کشور و سپس شکوفا نمودن آن با روش اشباع که روشی غیر آموزشی است و مبتنی بر پژوهش و تحقیق است از سال ۱۳۸۶ فعالیت خود را آغاز نموده و علیرغم بی مهریهائی که از سوی دستگاههای ذیربط دیده با استقبال مردم مواجه گردیده و در نخستین آزمون سراسری خود به رغم کاستیهای فراوان بیش از بیست هزار کودک و نوجوان را مورد ارزیابی قرارداده و زمینه های استعداد آنان را اعلام نموده است و برای حدود دو هزار نفر از آنان نیز به روش حضوری یا مکاتبه ای دورههای شکوفائی خلاقیت و استعداد را در زمینه ای که واجد مزیت نسبی هستند برگزار نموده است.که نتایج آن در سایت موسسه به نشانی WWW.koodak.ir موجود است و اینک در آستانه برگزاری آزمون دوم است تا تعداد بیشتری از کودکان کشور را مورد ارزیابی قراردهد. بدیهی است کودکان شرکت کننده در این آزمون در روز مشخصی ( اوایل اسفند) در سراسر کشور به صورت همزمان و با سئوالاتی واحد اما طبقه بندی شده بر اساس گروه سنی مورد آزمون قرار میگیرند این آزمون که المپیاد استعداد سنجی کودکان است شامل تستهای روانشناسی و رغبت سنجی و استعداد یابی استاندارد است که با نظر کارشناسان ارائه می گردد. همه کسانی که در این آزمون شرکت می کنند مورد سنجش استعداد قرار گرفته و یکماه بعد نتایج اولیه شامل نام و مشخصات کوددک و زمینه ای که وی در آن مزیت نسبی دارد منتشر می گردد. پس از این کودکان می توانند در زمینه ای که استعداد دارند در دورههای شکوفائی استعدداد در نمایندگیهای سرااسر کشور به صورت حضوری یا به صورت مکاتبه ای شرکت نموده و پس از طی یک دوره شکوفائی عمومی سه ماهه و دو دوره تخصصی شش ماهه در زمینه ای که استعداد دارند به شکوفائی نسبی برسند به نحوی که بتوانند در آن زمینه قابلیت پژوهش و اجرای پروژه داشته باشند.. واضح است که چنین کودکی از سنین خردساالی راه خود را پیدا کرده و ضمن آشنائی با مبانی آن به سمت پیشرفت در زمینه ای که استعداد دارد سوق داده می شود . این کودک در سنین جوانی و بزرگسالی کیلومترها از افرادی که سالها در زمینه های مختلف کار و تحصیل کرده و سرانجام نیز راه خود راا نیافته اند جلوتر خواهدذ بود.